Centrum LSCDN

Lublin

Aktualnie znajdujesz się na:

Data publikacji: 16.09.2020
Autor: Dariusz Kiszczak

"Pisma wszystkie" Bolesława Prusa - nowe wydanie

Czytelnicy genialnej prozy wielkiego pisarza-realisty Bolesława Prusa, w tym historycy literatury, znawcy i wielbiciele twórczości autora ponadczasowej "Lalki" z przyjemnością, przynajmniej z zainteresowaniem, sięgną po nową edycję krytyczną "Pism wszystkich" Bolesława Prusa. Dzieła ukazały się nakładem lubelskiego Wydawnictwa "Episteme".

Aleksander Głowacki urodził się w niezamożnej rodzinie ziemiańskiej. Ojciec był zarządcą w majątkach ziemskich. Po śmierci matki chłopcem opiekowały się babka mieszkająca w Puławach oraz ciotka zamieszkała w Lublinie. Początkowo nauki podbierał w Lublinie i Siedlcach, potem w Kielcach, pod opieką brata Leona, działacza „czerwonych”.
Jako szesnastolatek przystąpił do powstania styczniowego. Odniósł rany w potyczce pod Białką. Trzy miesiące przebywał w więzieniu na Zamku w Lublinie. Kontynuował naukę w lubelskim liceum i w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie (sekcja matematyczno-fizyczna). Nie ukończył studiów. Imał się różnych zajęć. Pracował m.in. jako guwerner i robotnik.
W 1872 roku rozpoczął współpracę z takimi czasopismami, jak: „Przegląd Tygodniowy”, „Niwa”, „Opiekun Domowy”. Wtedy też zaczął posługiwać się pseudonimem „Bolesław Prus”. 

Na obraz świata Bolesława Prusa wpływ miały trzy przełomy ideowe: pozytywistyczny, antypozytywistyczny i modernistyczny. Szukając sensu istnienia, korzystał z różnych propozycji ideowych. Przyjmuje się jednak, że użyteczność, taka, jaką pojmował ją John Stuart Mill, należała do aksjomatów nie tylko estetyki, ale i całej filozofii życia Prusa.

Był zwolennikiem ewolucjonizmu pojmowanego najpierw materialistycznie (za Spencerem, Henrym Thomasem Buckle’em i Darwinem), a z czasem coraz bardziej idealistycznie. Wierzył w postęp, wyznawał ideę organicyzmu, w myśl którego przyroda, społeczność ludzka oraz kosmos uporządkowane były hierarchicznie i harmonijnie. Zajmowała go także psychologia – przyjaźnił się z Julianem Ochorowiczem.
Człowieka postrzegał jako istotę dualną – był skłonny przyjąć istnienie nieśmiertelnej duszy. Opowiadał się za podmiotowością człowieka. W dziedzinie poznania był empirystą, choć przyjmował pozaempiryczne eksperymenty (spirytyzm, okultyzm, mistycyzm). Interesowały go także matematyka i fizyka, a w szczególności teoria wielowymiarowości. Dążył do sformułowania praktycznej etyki codzienności, choć nie był obojętny na sprawy transcendencji. Tajemnica istnienia świata ponadnaturalnego poruszyła go szczególnie podczas zaćmienia słońca w roku 1887. Propagował ewangeliczną moralność. Religię postrzegał jako ulgę prostych i oświecenie uczonych. Uważał ją za pożyteczną społecznie. Miarą autentyczności wiary była dla niego miłość wobec nieprzyjaciół. Uważał, że Biblia nie jest sprzeczna z nauką. W żywotach świętych dostrzegał inspirację, także dla osób świeckich.

Link do "Pism wszystkich" Bolesława Prusa.

Info: 

Opcje strony

do góry